Gebruik van gewasbeschermingsmiddelen door loonwerkers in de maïs
Aandachtsgebieden: glastuinbouw – fruit- en boomteelt – akkerbouw – loonwerkers / maïs – gras en granen
De stuurgroep van Schone bronnen heeft ‘het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen door loonwerkers in de maïs’ geselecteerd als één van de vijf aandachtsgebieden voor Schone bronnen in 2009. Dit omdat stoffen uit dit aandachtsgebied in het water gevonden worden.
Achtergrond
Snijmaïs vormt één van de grootste gewassen in Nederland (ruim 240.000 ha in 2008, circa 25% van het totale akkerbouwareaal of 7% van het totale landoppervlak). Dit gehele areaal wordt in een korte periode (circa twee weken) bespoten met herbiciden. Naar schatting 80% van deze bespuitingen wordt uitgevoerd door loonwerkbedrijven.
Expert meeting en veldexcursie
In een expert meeting is gekeken naar meetgegevens van enkele stoffen, en werden ervaringen gedeeld uit enkele reeds lopende lokale projecten om emissie binnen dit aandachtsgebied tegen te gaan. Bovendien is aandacht besteed aan de dynamiek van het loonwerkbedrijf. Een loonwerker vertelde hoe een gemiddelde werkdag in het maïsspuitseizoen er voor hem uit ziet, en wat voor hem informatiebronnen zijn waar hij zijn kennis vandaan haalt. In een veldexcursie naar een loonbedrijf in Noord-Brabant zijn de bevindingen van de expert meeting nog eens tegen het licht gehouden en aangescherpt.
Emissieroutes
In de expert meeting zijn de volgende mogelijke emissieroutes benoemd:
- puntemissies bij het gebruik van de spuit (morsen, lozen van restanten, wassen direct na bespuiting, nadruppelen boven sloot bij keren op perceel, meespuiten)
- druppeldrift bij spuiten; dampdrift / verdamping
- af- en uitspoelen vanaf bespoten perceel
- regenwater op gestalde spuit of tijdens transport van en naar perceel
- waswater van spuit na seizoen
- Aanspuiten op het perceel (bij gebruik van een veldspuit die niet is voorzien van een rondpompsysteem)
- Schoonmaken van de spuit tijdens wisselen van gewassen (wanneer behalve maïs tussendoor ook andere gewassen worden gespoten, waarvoor andere combinaties van gewasbeschermingsmiddelen nodig zijn)
- Verdamping en atmosferische depositie
Relatieve belang van emissieroutes
Vermoed wordt dat emissies anders dan drift de belangrijkste weg vormen waarlangs middelen in het water terecht komen. Zo lijkt de meeste emissie samen te hangen met grote hoeveelheden neerslag. Het gaat hierbij om emissieroutes als af- en uitspoeling van bespoten percelen. Ook lozing van restanten kan een belangrijke route zijn. Het relatieve belang van verdamping als emissieroute is onbekend.
Oplossingsrichtingen
De expert meeting heeft 10 potentiële oplossingsrichtingen benoemd en geprioriteerd. De meeste voorgestelde oplossingsrichtingen zijn gericht op communicatie, gevolgd door regelgeving en onderzoek. Zo is voorgesteld om loonwerkers via communicatie bewust te maken van het belang van afspoeling als emissieroute, en om voorlichting te geven over hoe een goede vulplaats eruit ziet. De stuurgroep heeft de oplossingsrichtingen in samenhang met de uitkomsten van de expertmeetings voor de andere aandachtsgebieden geclusterd tot een samenhangend uitvoeringsprogramma.
Fact sheet
Voor de volledige fact sheet over het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen door loonwerkers in de maïs, klik hier.
